Terug naar columns

Een dominee uit Nijkerk veroorzaakte de afgelopen weken een hoop ophef vanwege een boek van zijn kant waarin hij beweerde dat Jezus nooit zou hebben bestaan. De scriba (secretaris) van de landelijke kerk reageerde stellig dat Jezus wel degelijk als een historisch persoon aan een historisch kruis gehangen heeft.
Ik heb niet gecheckt of de scriba en de dominee uit Nijkerk echt bestaan, maar ik besta volgens mij wel echt. En daarom leek het me leuk om uiteen te zetten hoe het volgens mij zit. Misschien vindt u dat ook wel leuk om te lezen.


Eerst dit. Soms, als ik voor mezelf uit zit te mijmeren, vraag ik me wel eens af of ik misschien de enige ben die echt bestaat. Ja, ik weet dat het een absurde gedachte is, maar misschien heeft u die gedachte ook wel eens gehad. Kijk, ik weet hoe ik denk en niet hoe anderen denken en u weet dat – als u bestaat – ook niet. Ik voel pijn als ik met mijn hoofd tegen de lamp loop, maar voel niet de pijn als een ander dat doet en dat zult u ook wel hebben als u echt bestaat. Misschien is alles om mij heen, inclusief u, maar een verbeelding, iets dat alleen maar in mijn fantasie bestaat. Al kan het ook zijn dat u net zo denkt en dat ik vanuit uw denken geredeneerd dus niet echt besta. In dat geval: geloof me, ik besta echt.
Het is ongetwijfeld een afwijking, maar ik vind het leuk om er af en toe over te fantaseren of het zo zou kunnen zijn dat ik de enige ben die echt bestaat. Maar het is natuurlijk wel onzin. Ik heb mijn vrouw en kinderen, mijn ouders en nog veel meer lieve mensen om me heen. En als ik op de tennisbaan een balletje sla, komt de bal telkens weer terug, veel vaker en harder dan ik wil. Ik ben ook niet de enige die nadenkt over Jezus. Als ik wel de eerste zou zijn, zou ik geen andere bronnen hoeven te raadplegen en zou ik zomaar van alles kunnen beweren. Bijvoorbeeld dat Jezus niet zou bestaan.

Het lijkt dat de dominee uit Nijkerk ook even gedacht heeft dat hij de enige is die bestaat. Hij heeft duidelijk zijn bronnen niet goed bestudeerd. Het lijkt dat hij op een eilandje leeft en geen ander boek heeft open gehad dan zijn eigen fantasie. Hij heeft zijn boek dan ook moeten uitgeven in zo’n privé-uitgeverijtje waar je voor eigen gebruik en eigen kosten een paar exemplaren van een eigen boek kan laten drukken. Nu de kranten over zijn boek hebben gepubliceerd, worden er opeens veel van verkocht. Maar dat maakt de redenering in zijn boek niet sterker. Al in de 19e eeuw is er zeer uitgebreid historisch onderzoek gedaan naar geschriften die in de Bijbel staan en naar geschriften uit die tijd die niet in de Bijbel zijn terecht gekomen. Die geschriften zijn uitvoerig met elkaar vergeleken. Het ging daarin niet over de vraag of Jezus wel ooit bestaan had, want daar waren (en zijn) voor zover ik weet alle geschiedkundigen het wel over eens, maar over de vraag wie Jezus nou werkelijk was. We weten uit alle mogelijke geschriften dat Jezus van Nazaret een verpletterende indruk heeft gemaakt. Niet de vraag of hij wel bestond, maar wie hij werkelijk was en wat hem bewoog, is onder geschiedkundigen een voortdurende discussie gebleven. Hoe geschiedkundigen ook over Jezus dachten, geen van hen was ervan overtuigd dat Jezus nooit bestaan had. De dominee uit Nijkerk heeft al die onderzoeken aan de universiteiten van West-Europa van de laatste 200 jaar dus volledig links laten liggen omdat hij alleen maar het verband zag met een Egyptische mythe waar het verhaal van Jezus wat op lijkt. Het lijkt er warempel op dat hij denkt dat hij even gedacht heeft dat hij zelf de enige is die werkelijk bestaat. Als ik dat zo lees, moet ik dus ook maar oppassen met mijn vreemde fantasieën over of ik de enige ben die echt bestaat…..

Ondertussen houd ik eigenlijk helemaal niet van zo’n discussie. Ik heb nooit zoveel met de discussie of iets echt gebeurd is of niet. En ook niet of iemand echt heeft bestaan of niet. Laat ik een bizar voorbeeld geven. In het evangelie vind je een aantal keren het verhaal dat Jezus loopt op het water van het meer van Gallilea. Met je verstand kun je je dat niet voorstellen. Stel nou eens dat juist toen een cameraploeg van de NOS aanwezig was bij het meer van Galilea. Televisiebeelden zouden aantonen dat Jezus over water loopt. Het zou spectaculaire televisie opleveren en de beelden zouden op veel journaals vertoond worden, al zouden er ook deskundigen bij gehaald worden die proberen aan te tonen dat het een truc is of dat het water juist op die plek maar twee centimeter diep was. Maar zelfs als televisiebeelden onomstotelijk zouden aantonen dat Jezus werkelijk toen en toen over dat water liep, zou er niets veranderen aan de natuurkundelessen. Natuurkundestudenten zouden nog altijd leren dat je in water wegzakt omdat het soortelijk gewicht van water kleiner is dan het soortelijk gewicht van een menselijk lichaam. Hooguit zou er in de kleine lettertjes van een natuurkundeboek staan dat het één keer wel is gelukt: in de jaren ’30 bij het meer van Galilea, door ene Jezus van Nazaret. Maar de natuurkundestudent moet er maar geen rekening mee houden dat dit zich nog een keer zal herhalen. Ondanks een onomstotelijk bewijs zou in de praktijk toch alles gewoon blijven zoals het was.

Of iets echt zo is gebeurd en of iemand echt heeft bestaan is niet de kern van mijn geloof. Door zulke discussies word je afgeleid van waar het wel om gaat: wat al die verhalen van en over Jezus ons nu, in onze tijd, te zeggen hebben. Want het gaat er niet om dat Jezus toen echt bestond en wie hij toen precies was en wie niet, maar het gaat er om wie hij nu is en wat hij ons nu via de verhalen duidelijk wil maken. En dat blijkt ontzettend veel te zijn.

Zo laat ik me inspireren door de verhalen van en over Jezus. Het zijn verhalen die mij aanspreken, uitdagen, aanklagen en inspireren. En ik hoop dat ze u ook aanspreken. Over die verhalen gaat het in de kerk in deze weken op weg naar Pasen. Zoals over dat verhaal dat Jezus wandelt over het water, dat ons zeggen wil dat er een manier is om vernietigende machten, waarin je – als in water – verzinken kan, te lijf te gaan. Want die verhalen maken ons duidelijk dat wij werkelijk mogen bestaan, dat we mogen zijn wie we zijn, als kind van God.
Net als Jezus.


Aart C. Veldhuizen.


website van Aart C. Veldhuizen, www.aartveldhuizen.nl


Cookies helpen ons onze services te leveren. Door onze services te gebruiken, geeft u aan akkoord te gaan met ons gebruik van cookies. OK